De grote schildpad is de hoofdpersoon van een kinderboekje uitgegeven door het Nederlandse ministerie van Defensie. In dit boekje is grote schildpad een militair die voor langere tijd van huis weggaat voor een uitzending. Het boekje is speciaal gemaakt voor jonge kinderen van militaire ouders, zodat het thema van afscheid nemen en lang afwezig zijn op een begrijpelijke manier besproken kan worden.
Wat is de grote schildpad precies?
In het boekje van Defensie staat grote schildpad voor de militaire ouder die op uitzending vertrekt. Hij (of zij) legt aan de andere gezinsleden uit waarom hij weggaat en wat dat betekent. Naast grote schildpad zijn er rode schildpad en de kleine schildpadden. Rode schildpad is de partner die thuis blijft, en de kleine schildpadden staan voor de kinderen. Samen vormen ze een gezin dat te maken krijgt met een tijdelijke scheiding.
Grote schildpad vertelt in het boekje eerlijk over het weggaan. Hij gaat oefenen voordat hij echt vertrekt, en legt op zijn eigen manier uit wat een uitzending is. Dat maakt het voor jonge kinderen minder abstract. Een schildpad is een bewuste keuze als figuur: het dier is herkenbaar, draagt altijd zijn huis op zijn rug en staat symbool voor bescherming en veiligheid.
Voor wie is dit boekje bedoeld?
Het boekje is gemaakt voor jonge kinderen van militairen die voor langere tijd op uitzending gaan. Denk aan kinderen in de leeftijd van ruwweg twee tot zeven jaar, die nog niet goed begrijpen waarom een ouder plotseling lang afwezig is. Via grote schildpad kunnen ouders het gesprek aangaan op een manier die aansluit bij de belevingswereld van kleine kinderen.
Defensie biedt het boekje aan als onderdeel van de informatie over het thuisfront. Het idee is dat je als militaire ouder het boekje samen met je kind doorneemt voordat je vertrekt. Zo weet het kind wat er gaat gebeuren, voelt het zich minder overvallen door het vertrek en heeft het een concreet verhaal om op terug te vallen als het vragen heeft.
Waarom dit soort kinderboekjes werken
Jonge kinderen verwerken grote veranderingen het best als ze een verhaal hebben om aan vast te houden. Een boekje over grote schildpad geeft dat verhaal een gezicht en een naam. In plaats van dat een ouder zelf moet uitleggen wat een uitzending is, biedt het boekje een neutraal startpunt. Ouder en kind lezen het samen, en vanuit het verhaal komen vanzelf de vragen en gevoelens naar boven.
Kinderpsychologen erkennen al langer dat bibliotherapie, het gebruik van boeken om emoties te verwerken, goed werkt bij jonge kinderen. Een herkenbaar personage als grote schildpad maakt het gemakkelijker om over angst, verdriet of gemis te praten zonder dat het direct over de eigen situatie hoeft te gaan.
Hoe gebruik je het boekje als ouder?
Het boekje werkt het best als je het meerdere keren samen leest, niet alleen vlak voor vertrek. Door er regelmatig naar terug te gaan, kan het kind zijn gevoelens stapje voor stapje verwerken. Een paar praktische tips:
- Lees het boekje voor het eerst ruim voor de vertrekdatum, zodat je kind de tijd heeft om vragen te stellen.
- Laat het kind het boekje ook zelf vasthouden en bekijken; verbeeldingen helpen bij jonge kinderen meer dan woorden alleen.
- Ga na elke keer lezen even in gesprek: wat vond je opvallend? Hoe denk je dat kleine schildpad zich voelt?
- Laat het boekje ook achter als je weg bent, zodat de thuisblijvende ouder er samen mee kan werken.
Het boekje is op te vragen via de website van Defensie, onder het onderdeel over het thuisfront en de voorbereiding op vertrek. De exacte beschikbaarheid en eventuele kosten kun je het beste rechtstreeks bij Defensie navragen, omdat dat per situatie kan verschillen.
Grote schildpad is daarmee meer dan een simpel verhaaltje. Het is een praktisch hulpmiddel voor een van de moeilijkste gesprekken die militaire gezinnen moeten voeren: hoe leg je een klein kind uit dat papa of mama lang wegblijft, en dat dat goed gaat komen?
