Een schildpad als huisdier houden is in Nederland niet zomaar toegestaan, en voor veel soorten zelfs verboden. Schildpadden staan op de lijst van beschermde dieren. Vrije handel in de meeste soorten is niet toegestaan, tenzij het gaat om specifieke soorten die voldoen aan strikte regels rondom herkomst en documentatie. Heb je een schildpad in huis of wil je er een aanschaffen, dan is het belangrijk te weten welke regels er gelden.
Waarom is een schildpad als huisdier verboden?
De bescherming van schildpadden is geregeld via internationale verdragen, in het bijzonder CITES (de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten). De meeste schildpaddensoorten vallen onder Bijlage I of Bijlage II van dit verdrag. Bijlage I betekent dat commerciële handel volledig verboden is. Bijlage II houdt in dat handel alleen is toegestaan met de juiste vergunningen en documentatie die aantonen dat het dier legaal is gefokt of verkregen.
In Europa is dit vertaald naar de Europese CITES-verordening, die in Nederland wordt gehandhaafd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De gedachte erachter is duidelijk: wilde schildpadden worden al decennialang gevangen voor de handel als huisdier, wat populaties wereldwijd heeft beschadigd. Door strenge regels te stellen, probeert de overheid verdere achteruitgang te stoppen.
Welke soorten schildpadden mag je wel houden?
Niet alle schildpadden zijn even streng beschermd. Sommige soorten die in gevangenschap zijn gefokt, mogen onder voorwaarden als huisdier worden gehouden. Bekende voorbeelden zijn bepaalde waterschildpadden zoals de roodwangschildpad (Trachemys scripta elegans). Die soort mag je bezitten, maar mag je juist weer niet uitzetten in de natuur, want hij staat op de lijst van invasieve exoten in de Europese Unie.
Landschildpadden zoals de griekse landschildpad (Testudo graeca) of de moorse landschildpad vallen onder CITES Bijlage II. Je mag ze houden als ze vergezeld gaan van een geldig CITES-document dat aantoont dat het dier legaal is gefokt. Koop je een schildpad zonder papieren, dan riskeer je een boete en neemt de NVWA het dier in beslag.
Wat zijn de regels bij aankoop?
Wil je een schildpad aanschaffen, let dan op het volgende:
- Vraag altijd om een CITES-document of een kwekerscertificaat dat aantoont dat het dier in gevangenschap is geboren.
- Controleer of de verkoper staat geregistreerd als erkende kweker of handelaar.
- Koop nooit een schildpad zonder papieren, ook niet via marktplaatsen of particuliere advertenties zonder documentatie.
- Bewaar alle documenten zorgvuldig. Je moet bij controle kunnen aantonen dat jouw schildpad legaal is verkregen.
De NVWA kan onaangekondigd controleren, ook bij particulieren. Heb je geen geldige documenten, dan gelden dezelfde regels als bij iemand die het dier illegaal heeft verkregen.
Wat zijn de gevolgen van illegaal bezit?
Bezit van een beschermde schildpad zonder de juiste papieren is een overtreding van de Wet natuurbescherming. De NVWA kan het dier in beslag nemen. Naast inbeslagname riskeer je een bestuurlijke boete of in ernstigere gevallen strafrechtelijke vervolging. De exacte hoogte van de boetes verschilt per situatie en soort overtreding, maar ze kunnen fors oplopen.
Het is ook niet toegestaan om beschermde schildpadden te vervoeren, te verhandelen of te ruilen zonder de juiste vergunningen. Dit geldt ook als je het dier gratis weggeeft aan iemand anders.
Schildpad gevonden of gekregen zonder papieren: wat nu?
Heb je een schildpad gekregen van iemand die geen papieren kon leveren, of heb je er een gevonden? Neem dan contact op met de NVWA of een erkend opvangcentrum voor wilde dieren. Je meldt de situatie vrijwillig, wat doorgaans gunstiger wordt beoordeeld dan wanneer de NVWA het zelf ontdekt. Probeer het dier nooit in het wild uit te zetten: dat is schadelijk voor de natuur en bovendien strafbaar.
Wil je zeker weten of jouw schildpad legaal is en aan alle eisen voldoet, dan is een bezoek aan een dierenarts met kennis van reptielen verstandig. Zij kunnen helpen bij de registratie en je doorverwijzen naar de juiste instanties. Kortom: een schildpad houden kan, maar alleen als je de juiste soort hebt, met de juiste papieren en van een erkende bron.
