Een kikker wordt gemiddeld vijf tot tien jaar oud. Dat geldt voor de meeste soorten die je in Nederland tegenkomt, zoals de gewone bruine kikker of de groene kikker. Sterke exemplaren die goed overleven halen soms zelfs vijftien jaar. Maar de weg daarnaartoe is voor de meeste kikkers allesbehalve zeker.
Hoe oud wordt een kikker in het wild?
In de natuur is de levensverwachting van een kikker een stuk lager dan het maximum. De meeste kikkervisjes halen de volwassen leeftijd namelijk nooit. Ze worden opgegeten door vissen, vogels, waterinsecten of andere roofdieren. Van honderd kikkervisjes overleeft slechts een klein deel lang genoeg om zichzelf voort te planten.
Als een kikker eenmaal volwassen is, wordt hij een stuk moeilijker te pakken. Hij verstopt zich slim, schiet razendsnel weg en weet gevaar te herkennen. Toch blijft het leven in het wild gevaarlijk. Reigers, ooievaars, slangen, egels en katten jagen op kikkers. In de praktijk halen veel kikkers daardoor de vijf jaar niet eens.
Soort speelt ook een rol. Kleinere soorten worden doorgaans minder oud dan grotere. De gewone bruine kikker (Rana temporaria) leeft in het wild gemiddeld zo’n vijf tot acht jaar. Grotere soorten, zoals bepaalde tropische kikkers, kunnen ouder worden als de omstandigheden goed zijn.
Hoe oud wordt een kikker in gevangenschap?
In een terrarium of bij een dierentuin liggen de kaarten heel anders. Zonder roofdieren, met vaste voeding en een stabiele omgeving, leven kikkers aanzienlijk langer. Vijftien jaar is dan geen uitzondering. Er zijn gevallen bekend van kikkers in gevangenschap die twintig jaar of ouder werden, al zijn zulke extreem hoge leeftijden zeldzaam.
Voor mensen die een kikker als huisdier houden, is dit een belangrijk punt om te weten. Een kikker kopen of verzorgen is een langetermijnverplichting. Reken op minimaal tien jaar als je hem goed verzorgt.
Wat bepaalt hoe oud een kikker wordt?
Drie factoren hebben de meeste invloed op de levensduur van een kikker:
- Veiligheid: hoe minder roofdieren, hoe groter de kans om oud te worden.
- Voedselaanbod: een kikker die genoeg insecten en ander voedsel vindt, blijft gezonder.
- Overwinteringsomstandigheden: kikkers houden winterslaap. Als die periode te koud, te nat of te verstoord verloopt, overleven ze hem niet altijd.
Ziektes en parasieten spelen ook een rol. De chytridiomycose, een schimmelziekte die wereldwijd kikkersoorten bedreigt, kan een populatie snel decimeren. Dat heeft geen directe invloed op hoe oud een individuele kikker kán worden, maar wel op hoeveel er de kans krijgen om er te komen.
Kunnen kikkers uitzonderlijk oud worden?
Ja, maar dan gaat het om specifieke soorten onder ideale omstandigheden. De Afrikaanse klauikkikker (Xenopus laevis), een soort die ook in laboratoria wordt gebruikt, kan in gevangenschap meer dan twintig jaar oud worden. Dat zijn echter uitzonderingen, geen regel voor de doorsnee kikker in je tuin of vijver.
Voor de gewone kikker in Nederland geldt: vijf tot tien jaar in het wild is realistisch, en tot vijftien jaar is haalbaar voor de gelukkigen die roofdieren, ziektes en strenge winters weten te overleven.
Kort samengevat: een kikker wordt gemiddeld vijf tot tien jaar oud, met uitschieters naar vijftien jaar voor de sterkste en gelukste exemplaren. In gevangenschap, zonder de gevaren van het wild, kan dat oplopen tot twintig jaar. Of een kikker dat haalt, hangt vooral af van zijn omgeving en hoeveel gevaar hij op zijn pad tegenkomt.
