Een bruine kikker in de tuin is een vertrouwde verschijning op vochtige plekken tussen bladeren, onder struiken of langs de vijver. Het is de gewone bruine kikker (Rana temporaria), een van de meest voorkomende amfibieën in Nederland en België. Hij stelt weinig eisen aan zijn leefomgeving en voelt zich thuis in bossen, parken en gewone tuinen, zolang er maar voldoende vocht en dekking is.
Hoe herken je een bruine kikker in de tuin?
De bruine kikker heeft een gedrongen lichaam met een brede kop. De kleur varieert van lichtbruin tot oranjebruin of grijsbruin, soms met donkere vlekken op de rug. Een goed herkenningskenmerk is de donkere vlek achter het oog, die naar de schouder loopt. De poten zijn duidelijk gebandeerd met donkere strepen.
Volwassen bruine kikkers worden gemiddeld vijf tot negen centimeter lang. Ze bewegen eerder springend dan wankelend voort, wat ze onderscheidt van de gewone pad, die veel trager loopt. De buikzijde is wit of geelwit, soms met lichte vlekjes.
Let ook op de pupil: bij de bruine kikker is die horizontaal ellipsvormig. Dat is een makkelijk onderscheid met de gewone pad, die een horizontale pupil heeft die meer als een spleet oogt en een wrattige, drogere huid.
Waar vind je de bruine kikker in de tuin?
Bruine kikkers houden van vochtige, beschutte plekken. Je treft ze het vaakst aan onder bladhopen, tussen struiken, langs de rand van een vijver of in een composthoek. Overdag zitten ze vaak verstopt; in de schemering en ’s nachts zijn ze actiever op zoek naar voedsel.
In de winter graven ze zich in onder bladeren, mos of losse grond, of ze overwinteren in de modder op de bodem van een vijver. Ze zijn koudbloedig en worden bij lage temperaturen inactief. Zodra het in het vroege voorjaar warmer wordt, meestal tussen februari en april, komen ze tevoorschijn om te paren.
In de paartijd trek je bruine kikkers richting water. Dat kan een tuinvijver zijn, maar ook een sloot of plas in de buurt. Het kwaakgeluid dat je dan hoort is zacht en laag, niet te vergelijken met het luide roepen van de groene kikker.
Wat eet een bruine kikker?
Bruine kikkers zijn nuttige gasten in de tuin. Ze eten slakken, insecten, wormen, spinnen en andere kleine ongewervelden. Een volwassen kikker kan op een zomeravond een flinke hoeveelheid schadelijke tuinplagen opruimen, zonder dat je er iets voor hoeft te doen.
Jonge kikkers eten kleinere prooien zoals fruitvliegjes en kleine insectenlarven. Bruine kikkers jagen met hun lange, kleverige tong. Ze grijpen alles wat beweegt en klein genoeg is om te slikken.
Zo maak je je tuin aantrekkelijk voor de bruine kikker
Een bruine kikker in de tuin is een teken van een gezonde, gevarieerde omgeving. Wil je hem welkom heten of houden, dan zijn een paar kleine ingrepen voldoende.
- Bladhoop of takkenhoop: een hoopje dood blad of takken in een rustige hoek biedt schuilplaats en overwinteringsplek.
- Compostbak: een open compostbak of -hoop trekt wormen aan, en dus ook kikkers.
- Tuinvijver: ook een kleine vijver van vijftig bij vijftig centimeter en vijftig centimeter diep is al genoeg om bruine kikkers te laten paaien. Zorg voor een zachte oever zodat ze er makkelijk in en uit kunnen.
- Geen pesticiden: slakkenkorrels en insecticiden doden de prooien van de kikker en kunnen hem zelf vergiftigen. Een kikkerrijke tuin gaat slecht samen met chemische bestrijdingsmiddelen.
- Onkruid en wilde hoekjes: een stukje tuin dat je met rust laat, met wat hoog gras of brandnetels, geeft de kikker dekking en jaaggebied.
Is een bruine kikker in de tuin beschermd?
In Nederland en België is de bruine kikker wettelijk beschermd. Je mag hem niet vangen, doden of bewust verstoren. Dat geldt ook voor zijn eieren en larven (kikkervisjes). Wie bij tuinwerkzaamheden een kikker aantreft, mag hem voorzichtig oppakken en verplaatsen naar een veilige plek in de tuin, maar handelsdoeleinden of het opzettelijk schaden zijn verboden.
De soort staat niet op de rode lijst van bedreigde dieren in Nederland, maar lokale populaties kunnen wel achteruitgaan door verlies van tuinvijvers, overmatig gebruik van pesticiden en het opruimen van alle “rommelige” hoekjes in de tuin.
Een bruine kikker in de tuin is kortom een welkome gast die zichzelf bedruipt. Hij eet schadelijke insecten en slakken, vraagt niets terug, en is al blij met een beschutte hoek en een vijvertje. Laat hem gewoon zijn gang gaan.
