Een kikker wordt gemiddeld vijf tot tien jaar oud. Sterke, gezonde dieren kunnen zelfs vijftien jaar halen, maar dat vraagt nogal wat geluk: de meeste kikkers overleven hun eerste levensjaren simpelweg niet.
De levensverwachting verschilt sterk per soort en per omgeving. Een kikker in gevangenschap, zonder roofdieren en met voldoende voedsel, leeft doorgaans veel langer dan een kikker in het wild. Hieronder lees je wat de leeftijd van een kikker bepaalt en wanneer uitzonderlijk hoge leeftijden voorkomen.
Hoe oud kan een kikker worden in het wild?
In de natuur is vijf jaar al een respectabele leeftijd. De meeste kikkers worden gepakt door een reiger, een slang of een das voordat ze hun derde verjaardag halen. Van alle kikkervisjes die elk voorjaar uit eieren komen, bereikt maar een klein deel de volwassen leeftijd. De sterfte onder jonge dieren is enorm hoog.
Een kikker die de eerste twee gevaarlijke jaren doorkomt, heeft daarna een redelijke kans op een leeftijd van vijf tot tien jaar. Dieren van vijftien jaar worden wel waargenomen, maar dat zijn uitzonderingen. Ze horen dan bij de sterkste, schuwste individuen die jarenlang roofdieren weten te vermijden.
Hoe oud wordt een kikker in gevangenschap?
In een terrarium of vijver zonder roofdieren liggen de kaarten heel anders. Zonder de dagelijkse dreiging van predatoren en met een stabiel voedselaanbod kunnen kikkers aanzienlijk ouder worden. Leeftijden van tien tot vijftien jaar zijn in gevangenschap geen uitzondering voor gezonde dieren.
Sommige soorten zijn daarin opvallend lang levend. De Afrikaanse klauwkikker (Xenopus laevis) staat erom bekend dat hij in gevangenschap tientallen jaren oud kan worden. Voor gewone Europese soorten zoals de bruine kikker (Rana temporaria) ligt de bovengrens in gevangenschap naar schatting rond de vijftien jaar.
Wat bepaalt hoe oud een kikker wordt?
Roofdieren zijn de grootste bedreiging. Reigers, slangen, otters, egels en zelfs grote vissen nemen een flinke hap uit de kikkerpopulatie. Maar ook andere factoren spelen mee:
- Soort: grote soorten worden over het algemeen ouder dan kleine.
- Omgeving: schoon water, voldoende schuilplaatsen en een rijk insectenleven verhogen de overlevingskansen.
- Ziekte: de chytridiomycose-schimmel is wereldwijd een van de grootste bedreigingen voor kikkers en kan hele populaties wegvagen.
- Klimaat: kikkers zijn koudbloedig en afhankelijk van de temperatuur. Strenge winters of droge zomers kunnen de overleving verkorten.
- Vervuiling: pesticiden en andere chemische stoffen in het water tasten de gezondheid aan en verkorten de levensduur.
Van kikkervisje tot volwassen kikker: een riskante start
Het leven begint als eitje in een klompje kikkerdril. Uit dat eitje komt een kikkervisje dat weken nodig heeft om uit te groeien tot een echte kikker. In die periode zijn de dieren kwetsbaar voor vraat, uitdroging en zuurstofgebrek in het water. Van honderd eitjes bereikt maar een handvol exemplaren de volwassen fase.
Wie die eerste fase overleeft, is nog niet veilig. Jonge kikkers zijn klein, traag en onervaren. Pas na twee tot drie jaar zijn ze groot genoeg en slim genoeg om roofdieren regelmatig te ontwijken. Vanaf dat moment stijgt de kans op een langere levensduur aanzienlijk.
Een kikker van tien jaar is in de natuur echt een veteraan. Wil je weten hoe oud jouw tuinkikker is? Dat is lastig te achterhalen zonder wetenschappelijk onderzoek, maar als hij al meerdere seizoenen in je vijver overwintert, mag je hem gerust als doorgewinterde overlever beschouwen.
