Een baby salamander in Nederland is een larve of pas gemetamorfoseerd salamandertje dat je in de zomer kunt aantreffen in en rond poelen, sloten en vijvers. De meest voorkomende soort is de kleine watersalamander (Lissotriton vulgaris), de algemeenste salamander van Nederland. De jongen van deze soort zijn klein, kwetsbaar en opvallend anders van uiterlijk dan de volwassenen.
Als je een klein, hagedisachtig diertje ziet in het water of langs de oever, is de kans groot dat je een jonge kleine watersalamander voor je hebt. In dit artikel lees je hoe je die herkent, wanneer je ze ziet en wat je moet weten als je er eentje tegenkomt.
Hoe ziet een baby salamander eruit?
Baby salamanders in Nederland gaan door twee fases: eerst als larve (in het water), daarna als pas gemetamorfoseerd exemplaar (op het land). Als larve heeft een jonge salamander uitwendige kieuwen, pluimachtige aanhangsels aan de zijkanten van de kop. Die kieuwen verdwijnen als de larve zich omvormt tot een volwassen dier. Dit proces heet metamorfose.
Pas gemetamorfoseerde kleine watersalamanders zijn heel klein, vaak nog geen twee tot drie centimeter. Ze zijn al vier-potig en zien eruit als miniatuurversies van de volwassen dier, maar zonder de prachtige bruidstooi die mannetjes in de paartijd dragen. De kleur is grijzig tot leem- of olijfgroen, met een lichte onderkant. Ze zijn moeilijk te zien omdat ze tussen de planten en strooisel verdwijnen.
Wanneer verschijnen baby salamanders in Nederland?
Volwassen kleine watersalamanders paren in het voorjaar, tussen maart en juni. Het vrouwtje legt de eitjes een voor een en vouwt elk eitje in een waterplantblad. Uit die eitjes komen na twee tot vier weken larven. De larven leven in het water en eten kleine waterdiertjes zoals watervlooien en muggenlarven.
Rond juli en augustus zijn de meeste larven klaar met hun metamorfose. Juist in de zomer kun je kleine, pas gemetamorfoseerde salamandertjes aantreffen langs de waterkant of onder stenen en hout in de buurt van water. Ze verlaten dan het water en gaan op het land een leven leiden. In de herfst trekken ze weg naar hun winterplek, vaak een vorstvrije plek onder een steen of in een stapel hout.
Waar vind je baby salamanders in Nederland?
Je vindt baby salamanders in Nederland vooral op plekken waar volwassen exemplaren zich voortplanten. Denk aan:
- Ondiepe poelen en vijvers met veel waterplanten
- Slootkanten in het buitengebied
- Tuinvijvers, ook in stedelijk gebied
- Bosranden en heidevelden met klein water in de buurt
De kleine watersalamander is de algemeenste soort en komt door heel Nederland voor. Grotere soorten zoals de vinpootsalamander en de kamsalamander komen ook voor in Nederland, maar zijn zeldzamer. Hun jongen lijken op die van de kleine watersalamander, maar worden iets groter.
Wat doe je als je een baby salamander in Nederland vindt?
Laat een gevonden baby salamander zo veel mogelijk met rust. Salamanders zijn beschermde dieren in Nederland; ze vallen onder de Wet natuurbescherming. Je mag ze niet vangen, meenemen of opzettelijk verstoren. Kijk dus, maar raak ze bij voorkeur niet aan.
Vind je een larve in een droogvallende poel, dan is het verstandig om dit te melden bij RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland). Zij coördineren beschermingsacties en kunnen advies geven. Zet een larve nooit in een andere vijver, want je kunt zo ziektekiemen of invasieve dieren verspreiden.
Als je een vijver in je tuin hebt, kun je deze salamandervriendelijk maken door waterplanten te planten en een flauwe oever aan te leggen. Zo kunnen pas gemetamorfoseerde salamandertjes makkelijk uit het water klimmen.
Baby salamanders in Nederland zijn een teken dat de omgeving in orde is. Ze zijn kwetsbaar, maar ook veerkrachtig als hun leefgebied goed is. Zie je er eentje, dan mag je dat gerust beschouwen als een compliment aan de natuur in jouw omgeving.
