Schildpadden leven op bijna alle continenten ter wereld, van droge woestijnen tot tropische regenwouden en zoete meren. Waar een schildpad precies leeft, hangt sterk af van de soort. Er zijn landschildpadden, zoetwatersoorten en zeeschildpadden, en elk van hen heeft een heel eigen leefgebied nodig.
Landschildpadden: droge gebieden en warme gronden
Landschildpadden leven op het land en houden van droge, warme omgevingen. Je vindt ze in mediterrane gebieden, savannes en woestijnachtige streken. In Europa komen wilde landschildpadden voor in landen als Griekenland, Spanje, Italië en Turkije. Bekende soorten zijn de Griekse landschildpad en de Moorse landschildpad.
Ze trekken zich graag terug onder struiken, in droog gras of onder stenen. Overdag zoeken ze warmte op, maar bij extreme hitte schuilen ze in de schaduw. In koelere periodes gaan landschildpadden in winterslaap. Ze graven zich dan in de grond of verstoppen zich onder een dikke laag bladeren.
Waar leeft een schildpad in het water?
Waterschildpadden brengen het grootste deel van hun leven in of vlak bij water door. Zoetwatersoorten leven in meren, vijvers, rivieren en moerassen. Ze zwemmen actief, maar klimmen ook graag op stenen of boomstronken om op te warmen in de zon.
Een bekende soort is de lettersierschildpad, ook wel roodwangschildpad genoemd. Deze soort komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika, maar is door loslating in de natuur ook in Nederland en andere Europese landen terechtgekomen. De Dierenbescherming noemt deze soort zelfs een invasieve exoot, omdat hij een bedreiging vormt voor inheemse diersoorten.
Zoetwatersoorten zijn aanpasbaar en leven in allerlei soorten water. Ze houden van rustig, ondiep water met voldoende begroeiing. Ze eten er waterplanten, kleine visjes, insecten en ander dierlijk materiaal.
Zeeschildpadden: de open oceaan
Zeeschildpadden leven in tropische en subtropische zeeën over de hele wereld. Ze doorkruisen enorme afstanden in de oceaan op zoek naar voedsel. Soorten zoals de lederschildpad en de karetschildpad zijn volledig aangepast aan het leven in zout water.
Toch komen zeeschildpadden wel aan land, maar uitsluitend om eieren te leggen. Vrouwtjes keren dan terug naar het strand waar ze zelf geboren zijn. Na het leggen gaan ze meteen terug naar zee. De jonge schildpadjes moeten daarna op eigen kracht het water bereiken.
Welke omgeving heeft een schildpad nodig?
Ongeacht de soort heeft een schildpad een aantal dingen nodig in zijn leefomgeving:
- Warmte: schildpadden zijn koudbloedig en afhankelijk van externe warmtebronnen om op temperatuur te blijven.
- Schuilplaatsen: ze zoeken beschutte plekken op om te rusten, te slapen of te schuilen bij gevaar.
- Water: zelfs landschildpadden hebben toegang tot drinkwater nodig.
- Voedsel in de buurt: landschildpadden eten grassen, bloemen, kruiden en bladeren; waterschildpadden eten vaak een mix van planten en dierlijk materiaal.
- Zon: een zonnige plek is onmisbaar om op te warmen en gezond te blijven.
Schildpadden in Nederland: wilde exemplaren
In Nederland komen van nature geen wilde schildpadden voor. Toch worden ze hier regelmatig gesignaleerd in sloten, vijvers en parken. Dit zijn bijna altijd huisdieren die door hun baasjes zijn losgelaten. De Dierenbescherming geeft aan dat dierenambulances jaarlijks meer dan 200 keer gebeld worden voor schildpadden in Nederland.
Het loslaten van schildpadden in de natuur is schadelijk. Ze kunnen inheimse diersoorten verdringen en zijn slecht aangepast aan de Nederlandse winters. Wie zijn schildpad niet meer kan houden, kan beter contact opnemen met een opvangcentrum of dierenbescherming.
Schildpadden als huisdier: leefomgeving namaken
Als je een schildpad als huisdier houdt, is het belangrijk om zijn natuurlijke leefomgeving zo goed mogelijk na te bootsen. Een landschildpad heeft een buitenverblijf nodig met zand, gras en schuilmogelijkheden. Een waterschildpad heeft een terrarium nodig met zowel water als een drooggedeelte waar hij kan rusten en opwarmen.
Zorg altijd voor een warmtelamp en de juiste temperatuur. Zonder voldoende warmte kan een schildpad slecht eten en wordt hij ziek. Informeer je altijd goed over de specifieke behoeften van de soort die je houdt, want die kunnen sterk van elkaar verschillen.
Veelgestelde vragen
Leven schildpadden ook in koude landen?
Schildpadden leven niet in echt koude gebieden zoals de poolstreken. Ze hebben warmte nodig om te functioneren. In mildere klimaten, zoals in Zuid-Europa, kunnen sommige soorten wel een koude winter overleven door in winterslaap te gaan. Ze graven zich dan in de grond of verstoppen zich onder blad en takken.
Kan een schildpad overleven in een Nederlandse vijver?
Een schildpad overleven in een Nederlandse vijver is in de meeste gevallen moeilijk. Vooral de winters zijn te koud voor veel soorten. Toch worden losgelaten schildpadden soms jaren gezien in vijvers en sloten, maar ze leiden daar geen optimaal leven en kunnen schade veroorzaken aan de natuur.
Hoe ver reizen zeeschildpadden in het wild?
Zeeschildpadden leggen enorme afstanden af in de oceaan. Ze zwemmen soms duizenden kilometers tussen hun voedselgebieden en de stranden waar ze eieren leggen. Ze gebruiken het magnetische veld van de aarde om te navigeren.
Slapen schildpadden de hele winter?
Niet alle schildpadden houden winterslaap. Alleen soorten die in gebieden met koele winters leven, gaan in winterslaap. Tropische soorten doen dit niet. Landschildpadden die in Nederland als huisdier worden gehouden, gaan vaak wel in winterslaap als de temperatuur daalt, maar dit moet zorgvuldig begeleid worden.
