Salamanders zijn echte vleeseters: ze eten vrijwel alles wat klein genoeg is om door te slikken. Of ze nu in het water zwemmen of op het land leven, ze jagen actief op kleine diertjes. Wat een salamander precies eet, hangt af van de soort, de leeftijd en de omgeving waar hij op dat moment verkeert.
Carnivoor van nature
Alle salamanders zijn carnivoor. Ze eten geen planten of zaden, maar jagen op levende prooi. Ze pakken wat ze tegenkomen en wat ze kunnen doorslikken. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk betekent het dat ze een breed scala aan kleine dieren eten. Jonge salamanders eten kleinere prooi dan volwassen exemplaren, maar de voorkeur voor dierlijk voedsel blijft hun hele leven.
Wat eet een salamander in het water?
Veel salamanders brengen een deel van hun leven in het water door, vooral tijdens het voortplantingsseizoen in het voorjaar. In die periode eten ze het meest. De kleine watersalamander leeft in het water hoofdzakelijk van vrijzwemmende diertjes, zoals watervlooien. Maar er staat meer op het menu.
Volwassen watersalamanders eten in het water onder andere:
- Watervlooien en andere kleine schaaldieren
- Muggenlarven en larven van dansmuggen
- Kikker- en salamandereitjes
- Kleine waterinsecten
- Wormen en slakjes die ze in of bij het water vinden
Watersalamanders zijn opportunisten. Ze eten wat voorhanden is en slaan weinig af als de prooi klein genoeg is. Ze slikken hun prooi in één keer door, want salamanders kauwen niet.
Wat eet een salamander op het land?
Buiten het voortplantingsseizoen leven veel salamanders op het land, in vochtige omgevingen zoals onder stenen, boomstronken of in dichte vegetatie. Op het land verschuift het menu iets, maar de voorkeur voor levende prooi blijft hetzelfde.
Op het land eten salamanders vooral:
- Regenwormen
- Slakken en naaktslakken
- Spinnen
- Kevers en andere insecten
- Vliegen en muggen
- Libellen die ze kunnen vangen
De alpenwatersalamander, de algemeenste soort in Vlaanderen, eet op het land onder andere dansmuggenlarven, kevers, libellen en vliegen. Ook kikker- en salamandereitjes staan bij deze soort op het menu, niet alleen in het water maar ook op plekken waar ze die tegenkomen.
Hoe jagen salamanders?
Salamanders jagen op zicht en op gevoel. Ze wachten geduldig tot prooi dichtbij komt, of ze bewegen langzaam en behoedzaam richting hun doelwit. Zodra de prooi binnen bereik is, happen ze razendsnel toe. De tong speelt daarbij een grote rol: die schiet naar buiten om de prooi te grijpen en naar binnen te trekken.
In het water maken ze ook gebruik van trillingsgevoeligheid. Ze voelen bewegingen in het water op en reageren daar op. Dat maakt ze ook in het donker effectieve jagers.
Eten larven hetzelfde als volwassen salamanders?
Nee, jonge salamanders beginnen met heel kleine prooi. Salamanderlarven, die uit de eitjes kruipen, eten in eerste instantie microscopisch kleine waterdiertjes. Denk aan kleine kreeftachtigen en andere piepkleine organismen die in het water leven. Naarmate de larven groeien, pakken ze grotere prooi aan. Pas als ze volwassen zijn, eten ze het brede menu dat hierboven beschreven staat.
Praktische samenvatting: het menu van een salamander
- Salamanders zijn altijd carnivoor: alleen dierlijk voedsel
- In het water: watervlooien, muggenlarven, kleine waterinsecten, kikkereitjes
- Op het land: wormen, slakken, spinnen, kevers, vliegen, libellen
- Larven beginnen met microscopisch kleine waterdiertjes
- Ze slikken alles in één keer door, zonder te kauwen
- Ze eten het meest tijdens de waterfase in het voortplantingsseizoen
Een bijzonder eetpatroon door het seizoen
Wat een salamander eet, verandert ook met de seizoenen. In de winter gaan salamanders in winterslaap of worden ze minder actief. Ze eten dan nauwelijks of helemaal niet. In het voorjaar, als ze het water opzoeken om te paren, is de eetlust groot. Juist in die periode bouwen ze voldoende reserves op. In de zomer en het najaar, als ze op het land leven, eten ze regelmatig maar iets minder intensief dan tijdens de waterfase.
Salamanders zijn stille maar efficiënte jagers die zich goed aanpassen aan wat hun omgeving te bieden heeft. Of het nu in een vijver is of onder een boomschors, ze vinden hun weg naar voedsel en houden hun menu gevarieerd en puur op dierlijke kost.
Veelgestelde vragen
Eten salamanders ook andere salamanders?
Salamanders eten in principe alles wat ze kunnen doorslikken, en dat kan in theorie een kleinere soortgenoot zijn. In de praktijk gebeurt dit niet veel, maar het is bekend dat sommige soorten eitjes van andere salamanders of kikkers opeten. Kannibalisme binnen de eigen soort is zeldzaam maar niet onmogelijk bij larven die sterk verschillen in grootte.
Hoe vaak eet een salamander?
Salamanders eten niet elke dag. De eetfrequentie hangt af van het seizoen en de beschikbaarheid van prooi. Tijdens de actieve periode in het voorjaar en de zomer eten ze vaker. In de winter, als ze minder actief zijn of in winterslaap gaan, eten ze nauwelijks tot helemaal niet.
Drinkt een salamander ook water?
Salamanders drinken niet op de manier waarop mensen of zoogdieren dat doen. Ze nemen vocht op via hun huid. Daarom hebben ze een vochtige omgeving nodig. Een droge huid is voor een salamander gevaarlijk, omdat ze dan uitdrogen en geen vocht meer kunnen opnemen.
Eet een salamander in gevangenschap hetzelfde als in het wild?
In gevangenschap krijgen salamanders vergelijkbaar voedsel als in het wild, zoals levende wormen, kleine insecten en slakjes. Levend voer werkt het best omdat de beweging van de prooi de jachtdrift van de salamander activeert. Dood of bevroren voer wordt minder goed geaccepteerd.
