Een krokodil heeft gemiddeld 60 tot 80 tanden in zijn bek, afhankelijk van de soort. Die tanden zijn niet bedoeld om voedsel te kauwen, maar uitsluitend om prooi vast te grijpen en te verscheuren. Wat de tanden van een krokodil echt bijzonder maakt, is dat ze voortdurend worden vervangen: gedurende het hele leven van het dier groeien er steeds nieuwe tanden aan als oude uitvallen.
Hoeveel tanden heeft een krokodil precies?
Het aantal tanden verschilt per soort. Een Nijlkrokodil heeft doorgaans rond de 64 tot 68 tanden. De saltwater crocodile (zoutwaterkrokodil), de grootste levende reptielssoort, heeft er een vergelijkbaar aantal. Alligatoren hebben er gemiddeld wat minder, rond de 74 tot 80, maar dat zijn geen krokodillen in de strikte zin. Bij een echte krokodil zijn de tanden van de onderkaak ook zichtbaar als zijn bek gesloten is. Dat is een makkelijk herkenningspunt om krokodillen van alligatoren te onderscheiden.
Gedurende een lang leven kan een krokodil wel 3.000 tanden verliezen en hergroeien. Elke tand kan meerdere keren vervangen worden. Nieuwe tanden groeien direct achter of onder de oude aan, klaar om het over te nemen zodra de vorige uitvalt.
Waarvoor gebruikt een krokodil zijn tanden?
De tanden van een krokodil zijn conisch van vorm, scherp en robuust. Ze zijn gemaakt om te grijpen, niet om te malen. Een krokodil scheurt stukken vlees af door zijn prooi rond te draaien in het water, een techniek die ook wel de “death roll” wordt genoemd. Kauwen doet hij niet. Grotere prooien worden in stukken verscheurd of in één keer doorgeslikt.
De bijtkracht van een krokodil is indrukwekkend. Bij grote soorten zoals de zoutwaterkrokodil is die bijtkracht een van de sterkste van alle levende dieren. Die kracht zit vooral in het sluiten van de kaken. De spieren die de bek openen zijn juist zwak. Dat is de reden dat je de bek van een krokodil dicht kunt houden met relatief weinig kracht, maar dat iemand geopend houden onmogelijk is.
Hoe houdt een krokodil zijn tanden schoon?
Krokodillen poetsen hun tanden uiteraard niet. Toch blijven hun tanden relatief schoon dankzij een opvallend natuurlijk mechanisme. Bepaalde vogels, zoals de kievit of de Egyptische pluvier, pikken etensresten en parasieten weg tussen de tanden van een krokodil. De krokodil laat dit toe en slaat de vogel niet. Het is een voorbeeld van mutualistisch gedrag: beide dieren hebben er baat bij.
Daarnaast helpt het feit dat tanden regelmatig uitvallen en vervangen worden. Oude of beschadigde tanden worden vanzelf afgestoten, waarna er frisse tanden voor in de plaats komen.
Zijn krokodillen gevaarlijk vanwege hun tanden?
Ja, de combinatie van scherpe tanden, enorme bijtkracht en het sluipende jachtgedrag van krokodillen maakt ze gevaarlijk voor mensen. De Nijlkrokodil geldt als een van de dodelijkste dieren van Afrika. Aanvallen op mensen gebeuren vaak in of bij water, waar de krokodil onzichtbaar kan wachten en plotseling toeslaat. De tanden dringen diep door en de kaakspieren zorgen ervoor dat een prooi niet zomaar loskomt.
Het gevaar zit niet alleen in de scherpe punt van de tand, maar ook in de bouw van het gebit als geheel. Tanden van boven en onder sluiten precies op elkaar aan, zodat een prooi geen kant op kan. Wie ooit foto’s heeft gezien van een krokodil met geopende bek, ziet direct waarom dit dier zo effectief is als jager.
De tanden van een krokodil zijn dus een goed geoliede machine: continu vernieuwd, scherp, krachtig en perfect afgestemd op het grijpen van prooi. Het is een van de redenen waarom krokodillen als diersoort al meer dan 200 miljoen jaar overleven, vrijwel onveranderd in hun bouw.
