Een kikker is geen reptiel, maar een amfibie. Dat klinkt misschien verrassend, want kikkers en reptielen lijken op elkaar: ze zijn allebei koudbloedig en leven vaak in vergelijkbare omgevingen. Toch zijn het twee heel verschillende diergroepen, met duidelijke verschillen in huid, voortplanting en levensstijl.
Is een kikker een reptiel of een amfibie?
Een kikker behoort tot de klasse van de amfibieën (Amphibia). Reptielen vormen een aparte klasse: Reptilia. Beide groepen zijn gewervelde dieren en regelen hun lichaamstemperatuur via hun omgeving, maar daarmee houden de overeenkomsten grotendeels op.
Bekende amfibieën zijn kikkers, padden, salamanders en axolotls. Bekende reptielen zijn slangen, hagedissen, krokodillen en schildpadden. Die indeling is niet willekeurig: ze is gebaseerd op biologische kenmerken die al bij de geboorte zichtbaar zijn.
De huid maakt het verschil duidelijk
Een van de makkelijkste manieren om een kikker van een reptiel te onderscheiden, is de huid. Kikkers hebben een gladde, vochtige huid zonder schubben. Die huid is doorlatend: zuurstof en water gaan er deels doorheen. Dat is ook waarom kikkers nooit ver van water kunnen leven.
Reptielen hebben juist een droge huid die bedekt is met schubben of schilden. Die huid is veel minder doorlatend en beschermt tegen uitdroging. Daardoor kunnen reptielen ook in droge omgevingen overleven, iets wat voor de meeste kikkers onmogelijk is.
Voortplanting en de rol van water
Kikkers zijn voor hun voortplanting volledig afhankelijk van water. Ze leggen eieren zonder schaal, direct in het water. Uit die eieren komen larven, beter bekend als kikkervisjes. Die larven hebben kieuwen en leven in het water, net als vissen. Pas later, tijdens de metamorfose, groeien ze uit tot volwassen kikkers met longen en vier poten.
Reptielen doen dit heel anders. Zij leggen eieren met een leerachtige of harde schaal, of brengen levende jongen ter wereld. Die eieren kunnen op het droge overleven omdat ze beschermd zijn tegen uitdroging. Reptielen doorlopen geen larvestadium en zien er al bij de geboorte uit als een kleine versie van de volwassene.
Koudbloedig: overeenkomst, maar geen gelijkheid
Zowel kikkers als reptielen zijn koudbloedig, wat wil zeggen dat ze hun lichaamstemperatuur niet zelf van binnenuit regelen. Ze zoeken warmte op via hun omgeving, door in de zon te liggen of juist schaduw te zoeken. Dat lijkt een grote overeenkomst, maar het zegt weinig over de verwantschap. Ook vissen zijn koudbloedig, terwijl die weer een heel andere diergroep vormen.
Kikkers zijn door hun doorlatende huid extra gevoelig voor temperatuur en vocht. Een reptiel kan in een droge, warme omgeving prima functioneren. Een kikker droogt dan snel uit en overleeft zo’n situatie veel minder goed.
Waarom mensen kikkers soms voor reptielen aanzien
De verwarring ontstaat waarschijnlijk omdat kikkers en reptielen vaak in dezelfde hoek worden gezet: klein, glad of schubachtig, en niet bepaald een knuffelbeest in de ogen van veel mensen. In dierentuinen zitten ze soms in dezelfde afdeling. Ook in de volksmond worden “koude dieren” vaak op één hoop gegooid.
Padden, de neven van de kikker, worden soms ook voor reptielen aangezien vanwege hun wrattige huid. Maar ook padden zijn gewoon amfibieën, geen reptielen.
Een kikker is dus definitief een amfibie, niet een reptiel. Het verschil zit in de huid, de voortplanting en de afhankelijkheid van water. Ken je dat onderscheid, dan herken je voortaan meteen in welke groep een dier thuishoort.
