Een schildpad kan onder water blijven tussen enkele minuten en wel zeven uur, afhankelijk van de soort en wat de schildpad aan het doen is. Actieve schildpadden hebben veel zuurstof nodig en moeten vaker naar de oppervlakte. Een rustende of slapende schildpad kan veel langer onder water blijven zonder adem te halen.
Activiteit bepaalt hoe lang een schildpad onder water kan
Het verschil tussen een actieve en een rustende schildpad is groot. Zwemt een zeeschildpad actief rond, bijvoorbeeld op zoek naar voedsel, dan is ze al snel na enkele tientallen minuten aan de oppervlakte te vinden om adem te halen. Bij inspanning verbruiken de spieren meer zuurstof, en dat versnelt het moment waarop de schildpad moet bovenkomen.
Slaapt een zeeschildpad daarentegen op de bodem, dan kan ze tot zeven uur onder water blijven zonder adem te halen. Dat meldt het International Fund for Animal Welfare (IFAW). Tijdens de slaap daalt het zuurstofverbruik sterk, waardoor de longinhoud veel langer meegaat.
Hoe lang zoetwaterschilpadden onder water kunnen blijven
Zoetwaterschilpadden, zoals de roodwangschildpad die veel mensen als huisdier houden, kunnen ook behoorlijk lang onder water verblijven. In rust houden ze het al snel meerdere uren vol. In de winterperiode gaan sommige soorten in een soort winterslaap op de bodem van een vijver. Dan kunnen ze maandenlang onder water overleven, omdat ze via hun huid en het slijmvlies in hun mond en kloake een kleine hoeveelheid zuurstof uit het water opnemen. Dit noem je cutane ademhaling.
Dat betekent niet dat ze helemaal niet meer hoeven te ademen via hun longen. Zodra de temperatuur stijgt en ze actiever worden, moeten ze weer regelmatig naar de oppervlakte.
Landschildpadden en water
Landschildpadden zijn geen goede zwemmers en zijn niet gebouwd om lang onder water te blijven. Ze kunnen wel even in ondiep water zitten om te drinken of te koelen, maar moeten snel weer boven water zijn. Een landschildpad die in diep water terechtkomt, loopt gevaar te verdrinken. Houd hier rekening mee als je een bak of vijver in de buurt hebt van een landschildpad.
Schildpad onder water: een overzicht per situatie
| Situatie | Hoe lang onder water |
|---|---|
| Zeeschildpad, actief zwemmend | Enkele minuten tot circa 45 minuten |
| Zeeschildpad, slapend | Tot zeven uur |
| Zoetwaterschilpad, in rust | Meerdere uren |
| Zoetwaterschilpad, winterslaap | Weken tot maanden (via huidademhaling) |
| Landschildpad | Zeer kort, risico op verdrinking |
Waarom schildpadden zo lang onder water kunnen blijven
Schildpadden hebben een relatief langzame stofwisseling vergeleken met zoogdieren. Hun hart klopt trager, hun spieren werken zuiniger en hun lichaam kan goed omgaan met lage zuurstofniveaus in het bloed. Daardoor verbruiken ze in rust heel weinig zuurstof. Dat is precies waarom een slapende schildpad zo lang onder water kan blijven zonder schade op te lopen.
Bovendien kunnen sommige schildpadden zuurstof opnemen via dunne bloedvaten vlak onder de huid, met name rondom de kloake. Dit is geen volwaardige vervanging van longademhaling, maar het helpt net genoeg bij lage activiteit en koude temperaturen.
Wil je weten of jouw schildpad genoeg mogelijkheid heeft om adem te halen? Zorg altijd voor een makkelijk bereikbare plek aan de oppervlakte, zeker in een terrarium of bak. Zelfs voor watersoorten is het oplopen naar een droge rustplek of het gemakkelijk boven water kunnen komen een basisvereiste voor een gezond leven.
