Een kikker leeft gemiddeld vijf tot tien jaar. Sterke exemplaren kunnen zelfs vijftien jaar oud worden, al vraagt dat nogal wat geluk en de juiste omstandigheden. De levensverwachting verschilt per soort en hangt sterk af van predatoren, klimaat en de beschikbaarheid van voedsel.
Opvallend is dat verreweg de meeste kikkers de volwassen leeftijd nooit bereiken. Als kikkervisje ben je kwetsbaar voor vissen, vogels, insecten en droogte. Wie die eerste fase overleeft, heeft al een groot voordeel.
Hoe lang leeft een kikker gemiddeld?
Voor de gewone groene kikker en de bruine kikker, de soorten die je in Nederland het vaakst tegenkomt, geldt een gemiddelde levensduur van vijf tot tien jaar. Vijftien jaar is mogelijk, maar dat zijn uitzonderingen. In gevangenschap, dus als huisdier of in een dierentuin, leven kikkers vaak langer omdat ze geen last hebben van predatoren en altijd voldoende voedsel krijgen.
Ter vergelijking: exotische soorten zoals de boomkikker of de bulkikker kunnen in gevangenschap soms nog ouder worden. Voor kikkers in het wild geldt echter dat de meeste dieren die de kikkervisjesfase overleven, toch maar een jaar of vijf halen.
Overlevingskansen als kikkervisje zijn klein
Een kikker begint als eitje, gevolgd door de larve of het kikkervisje. Dit is de gevaarlijkste fase. Van alle kikkervisjes die uitkomen, bereikt maar een klein deel de volwassen leeftijd. Predatoren als vissen, libellenlarvem en vogels halen een groot deel weg. Ook droogte speelt een grote rol: als een poel te vroeg leegloopt, redden de larven het niet.
Wie als kikkervisje de poel verlaat als volwassen kikker, heeft dus al heel wat overleefd. Dat verklaart ook waarom kikkers zo veel eitjes leggen in één keer, soms honderden of zelfs duizenden tegelijk. Dat is geen toeval, maar puur om de kans te vergroten dat er een paar overleven.
Wat bepaalt hoe oud een kikker wordt?
Er zijn een paar factoren die de levensduur van een kikker sterk beïnvloeden:
- Predatoren: Reigers, slangen, egels en katten zijn de grootste bedreiging voor volwassen kikkers. In een tuin met huiskatten is de levensverwachting aanzienlijk lager.
- Waterkwaliteit: Kikkers zijn gevoelig voor vervuiling. Een schone vijver of sloot verhoogt de overlevingskans flink.
- Vorstperiodes: Kikkers houden winterrust en graven zich in de modder of onder bladeren. Een strenge winter kan voor zwakkere dieren fataal zijn.
- Voedselaanbod: Insecten, wormen en slakken zijn het basismenu. Bij een goed aanbod groeit een kikker sneller en is hij sterker.
- Gevangenschap versus wild: In gevangenschap, zonder predatoren en met constant voedsel, leven kikkers gemiddeld langer dan in het wild.
Recordleeftijden bij kikkers
In het wild is het moeilijk te meten hoe oud een kikker precies wordt, omdat je ze zelden jarenlang kunt volgen. In gevangenschap zijn er wel gevallen bekend van kikkers die ouder werden dan vijftien jaar. Sommige tropische soorten zouden in dierentuinomstandigheden zelfs twintig jaar of ouder kunnen worden, al zijn dit zeldzame gevallen die sterk afhangen van de soort en de zorg.
Voor de kikkers in je eigen tuin of vijver geldt: vijf tot tien jaar is realistisch, mits ze voldoende schuilplaatsen hebben en niet te veel last hebben van predatoren.
Wil je kikkers in je tuin een betere kans geven, zorg dan voor een ondiepe vijver met voldoende waterplanten, een stapel bladeren of stenen als schuilplek en houd katten zoveel mogelijk bij de vijver vandaan. Zo vergroot je de kans dat een kikker zijn maximale leeftijd haalt.
