Een kikker is geen zoogdier. Kikkers behoren tot de amfibieën, een volledig aparte dierklasse. Het verschil zit in de biologie: kikkers hebben geen haar of vacht, ze zuigen geen melk en ze zijn koudbloedig. Dat zijn drie eigenschappen die zoogdieren juist wél hebben.
Waarom is een kikker geen zoogdier?
Zoogdieren hebben een aantal vaste kenmerken. Ze zijn warmbloedig, ze voeden hun jongen met moedermelk en ze hebben haar of vacht op het lichaam. Kikkers voldoen aan geen van deze drie punten. Ze hebben een kale, vochtige huid die helpt bij de ademhaling. Ze zijn koudbloedig, wat betekent dat hun lichaamstemperatuur meebeweegt met de omgeving. En de vrouwtjeskikker legt eieren in het water in plaats van jongen te zogen.
Kikkers leggen hun eieren in water of vochtige plekken. Uit die eieren komen larven, ook wel dikkopjes of kikkervisjes genoemd. Die groeien langzaam uit tot volwassen kikkers. Dit proces heet metamorfose. Bij zoogdieren bestaat zo’n larvestadium niet.
Tot welke diergroep behoort een kikker dan wel?
Kikkers zijn amfibieën. De naam “amfibie” komt van het Griekse woord voor “dubbelleven”, en dat klopt goed: kikkers leven zowel in het water als op het land. Als kikkervisje ademen ze door kieuwen, als volwassen kikker ademen ze via longen én via hun huid.
Andere amfibieën zijn salamanders en padden. Amfibieën vormen samen met vissen, reptielen, vogels en zoogdieren de vijf grote klassen van de gewervelde dieren. Kikkers zitten dus in een heel eigen tak van die stamboom.
Wat maakt een kikker uniek vergeleken met een zoogdier?
De huid van een kikker is een van de meest opvallende verschillen. Die huid is dun, vochtig en doorlaatbaar. Een kikker kan er zuurstof doorheen opnemen en koolstofdioxide afstaan, zeker als hij in het water zit. Zoogdieren ademen uitsluitend via de longen. De huid van een zoogdier is bedekt met haar en fungeert als bescherming, niet als ademhalingssysteem.
Kikkers slapen ook niet zoals zoogdieren. Bij koude temperaturen vallen ze in een soort winterslaap die “winterrust” heet. Hun stofwisseling vertraagt sterk en ze bewegen nauwelijks. Zodra het weer warmer wordt, komen ze weer actief. De lichaamstemperatuur van een zoogdier blijft in zo’n periode juist vrijwel stabiel.
Aan de botten van een kikker is af te lezen hoe oud het dier is geworden. De ringen in het bot groeien elk jaar aan, vergelijkbaar met de jaarringen in een boom. Dit is een bijzonderheid die je bij veel amfibieën ziet.
Is een kikker een reptiel?
Nee, ook dat niet. Reptielen zoals slangen, hagedissen en schildpadden zijn wél koudbloedig net als kikkers, maar de overeenkomst stopt daar. Reptielen hebben schubben of een schildpantser, en ze ademen uitsluitend via de longen. Ze leggen eieren op het land, met een stevige schaal. Kikkers leggen hun eieren in het water, zonder schaal. En reptielen doorlopen geen metamorfose: een schildpad is als kleintje al een schildpad.
Kort samengevat: wat is een kikker?
- Dierklasse: amfibie
- Koudbloedig: ja
- Ademt via: longen én huid
- Voortplanting: eieren in water, geen moedermelk
- Larvestadium: ja (kikkervisje)
- Haar of vacht: nee
Een kikker is dus een amfibie, en dat plaatst hem in een heel andere categorie dan zoogdieren of reptielen. De verwarring ontstaat soms omdat kikkers op het land leven, net als veel zoogdieren. Maar zodra je naar de biologie kijkt, zijn de verschillen groot en duidelijk.
