Een schildpad kan oud worden, heel oud. De meeste soorten leven tientallen jaren, en grote soorten zoals de Galapagosschildpad halen gemakkelijk de honderd jaar. Sommige exemplaren worden zelfs ouder dan 200 jaar. Hoe lang een schildpad precies leeft, hangt sterk af van de soort en of hij in het wild leeft of in gevangenschap.
Hoe lang leeft een schildpad gemiddeld?
De levensduur verschilt flink per soort. Kleine schildpadden die mensen thuis houden, zoals de Griekse landschildpad of de Russische landschildpad, worden gemiddeld 40 tot 80 jaar oud. Dat is al indrukwekkend, maar grote schildpadden doen het nog veel beter. Reuzenschildpadden in het wild kunnen meer dan een eeuw oud worden. Volgens Quest.nl werd het langst levende bekende exemplaar zelfs 256 jaar oud, al is dat getal omstreden en niet door alle wetenschappers erkend.
Een vuistregel: hoe groter de schildpad, hoe langer hij leeft. Kleine soorten halen gemiddeld 30 tot 50 jaar, middelgrote soorten 50 tot 100 jaar, en de echte reuzen kunnen de 150 jaar ruim overstijgen.
Levensduur per soort
Hieronder zie je een overzicht van veelvoorkomende soorten en hun gemiddelde levensduur:
| Soort | Gemiddelde levensduur |
|---|---|
| Griekse landschildpad | 50 tot 80 jaar |
| Russische landschildpad | 40 tot 75 jaar |
| Roodwangschildpad | 20 tot 40 jaar |
| Karetschildpad (zeeschildpad) | 50 tot 80 jaar |
| Lederschildpad (zeeschildpad) | 45 tot 80 jaar |
| Galapagosschildpad | 100 tot 150+ jaar |
| Aldabra reuzenschildpad | 100 tot 200+ jaar |
De roodwangschildpad, die veel als huisdier wordt gehouden, leeft beduidend korter dan een landschildpad. Toch halen ook zij in gevangenschap makkelijk de dertig jaar als ze goed worden verzorgd.
Waarom worden schildpadden zo oud?
Schildpadden hebben een trage stofwisseling. Hun lichaam verbruikt weinig energie, wat lijkt bij te dragen aan een langere levensduur. Ze groeien langzaam, worden later geslachtsrijp en verouderen ook langzamer dan de meeste andere dieren. Daarbij beschermt hun pantser hen goed tegen roofdieren, waardoor ze minder vaak op jonge leeftijd sterven.
Ook hun cellen lijken minder snel te verouderen dan die van zoogdieren. Wetenschappers onderzoeken of schildpadden een bijzondere manier hebben om celschade te beperken. Harde conclusies zijn er nog niet, maar het maakt de schildpad voor biologen een interessant studieobject als het gaat om veroudering.
In het wild versus in gevangenschap
In het wild leven schildpadden lang, maar ze hebben het niet makkelijk. Jonge schildpadden zijn kwetsbaar voor roofdieren, en ook volwassen exemplaren lopen risico door habitatverlies, vervuiling en illegale vangst. In gevangenschap, met goede voeding, de juiste temperatuur en medische zorg, halen veel schildpadden een hogere leeftijd dan in het wild.
Voor een huisdier als de Griekse landschildpad geldt: bij goede verzorging is een leeftijd van 60 tot 70 jaar heel realistisch. Dat betekent ook dat je als eigenaar verantwoordelijkheid draagt voor de lange termijn. Een schildpad als huisdier is geen aanschaf voor een paar jaar.
De levensduur van een schildpad is dus geen vast gegeven. Soort, omgeving en verzorging spelen allemaal een grote rol. Wat vaststaat: van alle dieren op aarde behoren schildpadden tot de langstlevende, en de grotere soorten kunnen mensen moeiteloos overleven.
