De kleur van een schildpad varieert sterk per soort en kan groen, bruin, zwart, geel, oranje of zelfs rood zijn. Die kleur zit in de schubben, de huid én het schild (de carapax en plastron). Welke tint een schildpad heeft, hangt af van de soort, leeftijd, gezondheid en soms zelfs de temperatuur van de omgeving. Hieronder lees je precies wat de kleur bepaalt en wanneer een afwijkende kleur iets zegt over de gezondheid van je dier.
Welke kleuren heeft een schildpad?
De meeste landschildpadden hebben een bruin of geelachtig schild, vaak met donkere vlekken of patronen. Denk aan de Griekse landschildpad, die een geel-bruine carapax heeft met zwarte vlekken. Waterschildpadden zoals de roodwangschildpad (Trachemys scripta elegans) zijn donkergroen met gele strepen op de huid en een kenmerkende rode vlek achter het oog. De schildpad kleur is dus per soort heel anders.
Zeeschildpadden vertonen andere tinten: de onechte karetschildpad is roodbruin, terwijl de groene zeeschildpad (Chelonia mydas) zijn naam dankt aan het groene vet onder de huid, niet zozeer aan de schubbenkleur zelf. Het schild van deze soort is eerder olijfbruin.
Schildpadden met opvallend heldere kleuren zijn zeldzaam. Albino-schildpadden, met een bijna wit of geel schild en rode ogen, komen voor maar zijn uitzonderlijk. Ze missen pigment door een genetische afwijking.
Wat bepaalt de schildpad kleur?
De kleur van een schildpad komt vooral van pigmentcellen in de huid en het hoornachtige materiaal van het schild. Melanine zorgt voor de bruine en zwarte tinten. Carotenen, die schildpadden binnenkrijgen via voedsel, dragen bij aan gele en oranje kleuren. Een schildpad die veel oranje groenten of fruit eet, kan daardoor een iets warmere tint in de huid krijgen, al is dit effect beperkt.
Leeftijd speelt ook een rol. Jonge schildpadden hebben vaak helderdere, contrastrijkere kleuren dan volwassen dieren. Naarmate ze ouder worden, vervaagt het patroon en wordt het schild egaler van kleur. Dit is normaal en zegt niets over de gezondheid.
Licht en UV-straling beïnvloeden de kleur indirect. Schildpadden die te weinig UVB-licht krijgen, kunnen een ongezond bleke of doffe schilkleur ontwikkelen, soms gepaard met zachte schilddelen door een tekort aan vitamine D3.
Wanneer is een afwijkende kleur een waarschuwingssignaal?
Een plotselinge verandering in de schildpad kleur is een reden om alert te zijn. Witte of grijze vlekken op het schild kunnen wijzen op een schimmelinfectie of rot. Een groenige aanslag op een landschildpad (die normaal niet groen is) kan schimmel of algengroei zijn, vaak door te hoge vochtigheid in het terrarium.
Een roodachtige verkleuring op de onderkant van het schild (plastron) of de huid kan wijzen op een bloeding of bacteriële infectie, ook wel “red leg” of bloedvergiftiging genoemd. Dit is een dierenarstbezoek waard. Geel uitgeslagen schilddelen in combinatie met zwelling kunnen duiden op een leverprobleem.
Let ook op een egaal zwart worden van schilddelen bij een landschildpad: dat kan op ernstige infectie of necrose wijzen. Normaal verkleurt het schild wat naarmate een schildpad groeit, maar dat gaat geleidelijk en gelijkmatig.
Kleur als hulpmiddel bij het bepalen van de soort
De kleur van het schild en de huid is een van de eerste dingen die helpen bij het herkennen van een schildpaddensoort. Een zwart schild met gele vlekken wijst al snel op een Spaanse landschildpad (Testudo graeca ibera). Een felgeel plasron met zwarte vlekken is typerend voor de Europese moerasschildpad (Emys orbicularis). De combinatie van schild- en huidkleur geeft samen vaak al een goede eerste indicatie van welke soort je voor je hebt.
Wil je zeker weten welke soort je schildpad is, gebruik dan de kleur als startpunt, maar kijk ook naar de vorm van het schild, de grootte en de omgeving waar het dier vandaan komt.
Kort samengevat: schildpad kleur is geen toeval. Het vertelt iets over de soort, het dieet, de leeftijd en de gezondheid van het dier. Signaleer je een plotselinge of ongewone verkleuring, dan is het verstandig dat snel te laten nakijken door een reptielendierenarts.
