De roodwang schildpad (Trachemys scripta elegans) is een van de bekendste zoetwaterschilpadden ter wereld en een populair huisdier in Nederland en België. Je herkent hem direct aan de opvallende rode streep aan weerszijden van zijn kop, net achter de ogen. Het is een ondersoort van de lettersierschildpad (Trachemys scripta) en komt van oorsprong uit het midden en zuiden van de Verenigde Staten, langs de Mississippi en aangrenzende rivieren.
Ondanks zijn populariteit als huisdier is de roodwangschildpad ook een invasieve soort in Europa, en daar moet je als (potentieel) eigenaar rekening mee houden. De regels rondom het houden en verhandelen van deze schildpad zijn de afgelopen jaren aangescherpt.
Uiterlijk en kenmerken van de roodwang schildpad
De naam zegt het al: de rode vlek achter elk oog is het meest opvallende kenmerk van deze schildpad. Verder heeft hij een olijfgroene tot bruinachtige schild (carapax) met gele en zwarte lijntekeningen. De onderkant van het schild (plastron) is geel met donkere vlekken. Jonge dieren zijn vaak felgroener van kleur; naarmate ze ouder worden, vervaagt dit tot een donkerder tint.
Vrouwtjes worden groter dan mannetjes. Een volwassen vrouwtje kan een schildlengte bereiken van 25 tot 30 centimeter, terwijl mannetjes meestal op 15 tot 20 centimeter blijven. Mannetjes hebben ook opvallend lange voorpoten, die ze gebruiken tijdens baltsrituelen.
Levensduur en groei
Een roodwangschildpad kan in gevangenschap 20 tot 30 jaar oud worden. Dat is iets waar veel kopers zich van tevoren niet goed bewust zijn. Een klein, schattig schildpadje van 5 centimeter groeit in enkele jaren uit tot een stevige volwassen schildpad die een grotere bak nodig heeft. Bedenk bij de aanschaf dus goed of je bereid bent de komende decennia voor dit dier te zorgen.
Wet- en regelgeving: mag je een roodwang schildpad houden?
Hier zit een belangrijk aandachtspunt. Sinds 2016 staat de roodwangschildpad op de Europese lijst van invasieve uitheemse soorten. Dat betekent dat het verboden is om de soort te importeren, te kweken, te verkopen of te verhandelen binnen de EU. Roodwangschildpadden die vóór 2016 legaal als huisdier werden gehouden, mochten in Nederland onder strikte voorwaarden worden aangehouden. Je mag zo’n dier houden als je het al had vóór de inwerkingtreding van de regels, maar je mag het niet doorverkopen, doorgeven of uitzetten in de natuur.
Het uitzetten van roodwangschildpadden is een groot probleem. In Nederland worden ze regelmatig aangetroffen in sloten, vijvers en meren, waar ze concurreren met inheemse soorten zoals de moerasschildpad. Ze eten waterplanten, vissen en amfibieën en hebben nauwelijks natuurlijke vijanden in Europa. Zet nooit een roodwangschildpad uit in het wild.
Verzorging en terrarium
Een roodwang schildpad is een waterdiertje dat ook regelmatig aan land komt om te zonnen. Een goede opzet bestaat uit een aquaterrarium met voldoende water om volledig in te zwemmen én een droog gedeelte waar de schildpad kan zonnebaden. Richtlijnen voor de maat van het terrarium:
- Voor een volwassen vrouwtje: minimaal een bak van 300 liter, liever groter.
- Voor een mannetje: minimaal 150 tot 200 liter.
- Water minimaal zo diep dat de schildpad zich kan omdraaien (grofweg 1,5 keer de schildlengte).
Het water moet goed gefilterd worden, want roodwangschildpadden produceren veel afval. Een krachtig buitenfilter is geen overbodige luxe. Houd de watertemperatuur rond de 22 tot 26 graden Celsius. Boven het droge gedeelte hang je een warmtelamp en een UVB-lamp. UVB is onmisbaar: zonder dit kunnen schildpadden geen vitamine D3 aanmaken, wat leidt tot misvormingen van het schild.
Voeding van de roodwangschildpad
Jonge roodwangschildpadden zijn overwegend carnivoor; naarmate ze ouder worden, eten ze meer plantaardig voedsel. Een gevarieerd menu bestaat uit speciaal schildpaddenvoer (pellets), aangevuld met:
- Waterplanten zoals eendenkroos en waterleliebladeren.
- Regenwormen, garnalen en mysis (te koop bij de meeste dierenwinkels).
- Af en toe een stukje magere vis of kip, zonder botjes.
- Groenten zoals andijvie, witlof of ijsbergsla (met mate).
Geef niet te veel eiwitrijk voedsel. Een teveel aan eiwitten kan leiden tot een te snelle groei van het schild, wat schadelijk is op de lange termijn. Voer jonge dieren dagelijks; volwassen schildpadden kun je drie tot vier keer per week voeren.
Gezondheid en veelvoorkomende problemen
Roodwangschildpadden zijn over het algemeen robuuste dieren, maar er zijn een paar aandoeningen waar je op moet letten. Een te zachte of misvormde schild (metabole botziekte) ontstaat door een gebrek aan UVB of calcium. Hersenaandoeningen en luchtweginfecties komen voor bij te lage temperaturen of een vieze bak. Schimmelinfecties op de schild zijn ook een teken dat het water niet schoon genoeg is. Bij twijfel: een reptielenarts heeft meer verstand van schildpadden dan een doorsnee dierenarts.
Overwintering
In de vrije natuur overwinteren roodwangschildpadden in de modder op de bodem van vijvers. In gevangenschap is overwintering niet verplicht en voor veel eigenaren niet eenvoudig te simuleren. Veel schildpadden in terraria blijven gewoon actief het hele jaar door, als de omstandigheden (warmte, licht) gelijk blijven. Wil je toch laten overwinteren, doe dit dan alleen na goed advies en controleer de schildpad tijdens de overwinteringsperiode regelmatig.
De roodwang schildpad is een fascinerende en langlevende schildpad, maar geen makkelijk huisdier voor beginners. De ruimtevereisten zijn groot, de verzorging is intensief en de juridische situatie vraagt om een zorgvuldige afweging. Heb je al een roodwangschildpad in huis, zorg dan voor een goede leefomgeving en verdiep je in de geldende regels in jouw gemeente. Zet hem nooit uit in het wild; dat is zowel verboden als schadelijk voor de natuur.
