Ja, een slang is een reptiel. Slangen behoren tot de groep Serpentes en vallen binnen de klasse reptielen (Reptilia). Meer specifiek zijn ze ingedeeld in de orde schubreptielen (Squamata), waarbinnen ze nauw verwant zijn aan hagedissen. Ze delen alle kenmerken die een dier tot reptiel maken: ze zijn koudbloedig, ademen via longen en hebben een met schubben bedekte huid.
Waarom is een slang een reptiel en geen ander dier?
Reptielen worden gekenmerkt door een aantal eigenschappen, en slangen voldoen aan elk daarvan. Ze zijn ectotherm, wat betekent dat ze hun lichaamstemperatuur niet zelf reguleren maar afhankelijk zijn van de omgeving. Vandaar dat je slangen vaak ziet zonnen op stenen of warme ondergronden. Ze ademen met longen, ook als ze lang onder water vertoeven. Hun huid bestaat uit hoornachtige schubben, die beschermen tegen uitdroging en verwonding.
Slangen leggen eieren, al geldt dat niet voor alle soorten. Sommige soorten, zoals de adder, zijn levendbarend: de eieren komen uit binnen het lichaam van de moeder. Dat is ook bij andere reptielen bekend, dus het maakt de slang niet minder een reptiel.
De plek van slangen binnen de indeling van reptielen
De klassieke groep reptielen omvat schildpadden, krokodilachtigen, hagedissen, brughagedissen en slangen. Slangen worden wetenschappelijk ingedeeld als volgt:
- Klasse: Reptilia (reptielen)
- Orde: Squamata (schubreptielen)
- Onderorde: Serpentes (slangen)
Binnen de Squamata zijn slangen het nauwst verwant aan hagedissen. Evolutionair gezien zijn slangen zelfs afstammelingen van hagedissen die in de loop van miljoenen jaren hun poten verloren. Dat verklaart waarom sommige slangen, zoals de python, nog kleine resterende bekkenbeenderen hebben, overblijfselen van wat ooit achterpoten waren.
Wat slangen onderscheidt van andere reptielen
Hoewel slangen reptielen zijn, hebben ze een aantal opvallende eigenschappen die ze onderscheiden van de rest van de groep. Ze hebben geen poten (op zeldzame rudimentaire uitzonderingen na), geen oogleden (ze zien via een doorzichtige schaal over het oog) en geen uitwendige gehoororganen. Slangen horen via trillingen die via de kaak en het skelet worden doorgegeven aan het binnenoor.
Een ander kenmerkend verschil is de gespleten tong. Die gebruiken slangen om geurstoffen op te pikken uit de lucht. De tong transporteert die stoffen naar het Jacobsonse orgaan in het gehemelte, waarmee de slang zijn omgeving “ruikt”. Dit mechanisme is uniek verfijnd bij slangen en komt bij andere reptielen minder sterk ontwikkeld voor.
Slangen hebben ook een bijzonder skelet: ze kunnen hun kaken ver van elkaar bewegen dankzij flexibele verbindingen, waardoor ze prooien kunnen doorslikken die groter zijn dan hun eigen kop.
Warm- of koudbloedig: een veelgestelde vraag
Een veelgehoord misverstand is dat “koudbloedig” betekent dat het bloed van een slang letterlijk koud is. Dat klopt niet. Koudbloedig (ectotherm) betekent dat de lichaamstemperatuur varieert met de omgevingstemperatuur. Een slang die in de zon ligt kan een lichaamstemperatuur hebben die vergelijkbaar is met die van een mens. Pas in een koude omgeving koelt het dier af en wordt het traag of inactief. Dit gedrag zie je ook bij andere reptielen zoals hagedissen en schildpadden.
Slangen zijn dus voluit reptielen, met alle bijbehorende eigenschappen, maar met een unieke lichaamsbouw die hen onderscheidt van de rest van de groep. Of je nu naar een cobra, een python of een gewone gladde slang kijkt: het zijn stuk voor stuk reptielen die gewoon pootloos verder zijn geëvolueerd.
