Een krokodil heeft tussen de 60 en 110 tanden, afhankelijk van de soort. De meeste krokodillensoorten hebben zo’n 66 tanden tegelijk in hun bek. Wat dit gebit echt bijzonder maakt: krokodillen vervangen hun tanden gedurende hun hele leven. In totaal kan een krokodil in zijn leven wel 3.000 tanden verliezen én terugkrijgen.
Hoeveel tanden heeft een krokodil precies?
Het aantal tanden verschilt per soort. Een Nijlkrokodil heeft doorgaans 66 tanden. Een zoutwaterkrokodil, de grootste krokodillensoort ter wereld, kan er iets meer hebben. Alligatoren, de naaste verwant van de krokodil, zitten met zo’n 74 tot 80 tanden iets hoger. De tanden staan in één rij in zowel de boven- als de onderkaak, en ze sluiten precies op elkaar.
Een opvallend verschil met alligatoren: bij een krokodil zijn zowel de tanden van de bovenkaak als de onderkaak zichtbaar als de bek dicht is. Bij een alligator verdwijnen de ondertanden grotendeels achter de bovenkaak. Dat maakt de krokodil makkelijk te herkennen, ook met gesloten bek.
Tanden die zichzelf vervangen
Krokodillen zijn polyfyodonten. Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg dat ze hun tanden meerdere keren in hun leven vervangen. Achter elke tand zit al een reservetand klaar. Raakt een tand beschadigd of valt hij uit, dan groeit er vanzelf een nieuwe. Dit proces herhaalt zich tientallen keren per tand gedurende het leven van een krokodil. Daarmee komen ze in hun leven op een totaal van wel 3.000 tanden.
Bij mensen werkt dat heel anders. Wij krijgen slechts twee sets tanden: melktanden en blijvende tanden. Een krokodil heeft dit nadeel niet. Dit systeem is waarschijnlijk een aanpassing aan hun eetgedrag, want krokodillen eten grote, harde prooien waarbij tanden snel slijten of afbreken.
Waarvoor gebruikt een krokodil zijn tanden?
Krokodilstanden zijn bedoeld om te grijpen en vast te houden, niet om te kauwen. Ze zijn puntig en enigszins kegelvormig, perfect om prooi te pakken en niet meer los te laten. Krokodillen scheuren hun voedsel in stukken door te draaien in het water, een techniek die ook wel de “death roll” wordt genoemd. Daarna slikken ze de stukken in hun geheel door.
De beet van een krokodil is een van de krachtigste in het dierenrijk. Een grote Nijlkrokodil kan een bijtdruk uitoefenen van meer dan 2.000 kilogram per vierkante centimeter. Ter vergelijking: een leeuw haalt slechts een fractie van die kracht. Toch gebruiken krokodillen hun kaakspieren voor het sluiten van de bek, terwijl de spieren om de bek te openen juist erg zwak zijn.
Hoe houden krokodillen hun tanden schoon?
Krokodillen hebben een opmerkelijke manier om hun gebit schoon te houden. Bepaalde vogels, zoals de krokodilvogel (ook wel Egyptische plevier genoemd), pikken voedselresten en parasieten weg tussen de tanden van een krokodil. De krokodil houdt zijn bek open en de vogel doet zijn werk. Beide dieren profiteren hiervan. Dit is een klassiek voorbeeld van symbiose in de natuur.
Krokodillen poetsen hun tanden dus niet zelf, maar dankzij dit systeem blijven ernstige infecties aan het tandvlees beperkt. De continue tandenvervanging helpt ook: een beschadigde of vuile tand wordt simpelweg vervangen door een nieuwe.
Met tientallen scherpe, zelfvervangende tanden en een bijtdruk die nauwelijks te evenaren is, heeft de krokodil een van de meest effectieve gebitten in de dierenwereld. Of het nu gaat om het grijpen van een vis of het vasthouden van een groot zoogdier: die 60 tot 110 tanden doen precies wat ze moeten doen.
