De grootste schildpad ter wereld is de lederschildpad (Dermochelys coriacea). Dit reusachtige zeedier kan een schaallengte bereiken van meer dan 180 centimeter en een gewicht van ruim 500 kilogram. Daarmee is het niet alleen de grootste levende schildpad, maar ook een van de grootste reptielen op aarde.
De lederschildpad is zo bijzonder dat hij de enige vertegenwoordiger is van zijn hele familie, de Dermochelyidae. Alle andere zeeschildpadden hebben een harde schaal van hoornplaten. De lederschildpad heeft dat niet. Zijn rug is bedekt met een leerachtige huid over een laag kraakbeen en vetweefsel, wat hem ook zijn naam geeft.
Hoe groot wordt de grootste schildpad ter wereld precies?
De gemiddelde volwassen lederschildpad meet tussen de 130 en 180 centimeter van kop tot staart. Het gewicht ligt doorgaans tussen de 300 en 500 kilogram. De grootste exemplaren die ooit zijn geregistreerd, kwamen uit op meer dan 900 kilogram. Dat is vergelijkbaar met een kleine personenauto. De spanwijdte van de voorste zwemvinnen kan oplopen tot meer dan 270 centimeter, wat het dier een indrukwekkende aanblik geeft in het water.
Ter vergelijking: de op een na grootste zeeschildpad is de onechte karetschildpad, met een gewicht van doorgaans zo’n 100 tot 200 kilogram. De lederschildpad is dus meerdere malen zwaarder dan zijn naaste concurrenten.
Verspreiding en leefgebied
De lederschildpad leeft in vrijwel alle oceanen van de wereld, van de tropen tot verrassend koude wateren. Hij is gesignaleerd tot ver in Noord-Europa en zelfs rond IJsland en Noorwegen. Dit is opvallend voor een reptiel, omdat reptielen normaal gesproken afhankelijk zijn van externe warmtebronnen. De lederschildpad kan zijn lichaamstemperatuur deels zelf op peil houden, een zeldzame eigenschap bij koelbloedige dieren.
Voor het nestelen trekt het vrouwtje terug naar tropische stranden, vaak op dezelfde plek waar ze zelf uit het ei gekropen is. Bekende nestgebieden liggen onder andere in Trinidad, Guyana, Suriname, Costa Rica en Maleisië.
Wat eet de lederschildpad?
Het dieet van de lederschildpad bestaat vrijwel uitsluitend uit kwallen. Dat klinkt mager voor zo’n groot dier, maar kwallen zijn overvloedig aanwezig in de oceanen en de schildpad eet er enorme hoeveelheden van. De keelholte en slokdarm zijn bezet met naar achteren gerichte stekels, zodat de glibberige prooi niet kan ontsnappen.
Dit dieet zorgt ook voor een groot probleem: plastic zakjes in zee lijken sterk op kwallen. Lederschildpadden slikken ze regelmatig in, met dodelijke gevolgen. Plastic vervuiling in de oceanen is daarmee een van de grootste bedreigingen voor de soort.
Bedreigd en beschermd
De lederschildpad staat op de Rode Lijst van de IUCN als kwetsbare soort, met sommige deelpopulaties die als ernstig bedreigd worden aangemerkt. De aantallen zijn de afgelopen decennia sterk teruggelopen door een combinatie van factoren:
- Bijvangst in visnetten en op vislijnen
- Inname van plastic afval
- Vernieling van nestelstranden door toerisme en bebouwing
- Roven van eieren, wat in sommige regio’s nog steeds voorkomt
Internationaal is de soort beschermd onder CITES (het verdrag dat de handel in bedreigde diersoorten regelt). In veel landen waar de schildpad nestelt, gelden strenge regels rond het betreden van neststranden en het verstoren van eieren.
Bijzondere eigenschappen op een rij
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Maximale schaallengte | Meer dan 180 cm |
| Gemiddeld gewicht | 300 tot 500 kg |
| Zwaarste geregistreerde exemplaar | Meer dan 900 kg |
| Spanwijdte vinnen | Tot ruim 270 cm |
| Dieet | Voornamelijk kwallen |
| Familie | Dermochelyidae (enige soort) |
| Status IUCN | Kwetsbaar tot ernstig bedreigd |
Duikvermogen en snelheid
De lederschildpad is niet alleen groot, maar ook een uitzonderlijke zwemmer en duiker. Hij kan duiken tot dieptes van meer dan 1.000 meter en minuten achtereen onder water blijven. Zijn zwemsnelheid is voor een schildpad hoog: in volle vaart kan hij ruim 30 kilometer per uur halen. Dat maakt hem tot een van de snelste reptielen in het water.
Migraties over duizenden kilometers zijn geen uitzondering. Individuen worden gevolgd van hun neststranden in de Cariben tot voedselgebieden voor de kust van Canada of Europa, wat aantoont hoe actief en mobiel dit dier is.
De lederschildpad combineert extreme omvang met een opmerkelijk aanpassingsvermogen. Weinig dieren ter wereld bereiken zulke afmetingen en leven tegelijk in zo’n breed scala aan omgevingen. Het is een soort die al tientallen miljoenen jaren de oceanen doorkruist en dat record verdient alle bescherming die het kan krijgen.
