De bruine kikker is voor mensen niet giftig en vormt geen gevaar bij aanraking. Voor roofdieren ligt dat iets anders: de bruine kikker (Rana temporaria) scheidt via zijn huid een milde gifstof af die kleine belagers kan afschrikken. Van “giftig” in de gevaarlijke zin is dus geen sprake, maar helemaal onschadelijk is hij ook niet voor alles wat hem wil opeten.
Hoe werkt het gif van de bruine kikker?
De bruine kikker produceert via klieren in zijn huid een milde afscheiding met licht giftige eigenschappen. Dit is een verdedigingsmechanisme tegen roofdieren zoals slangen, egels en sommige vogels. Het gif is niet sterk genoeg om een mens iets te doen, maar kan bij kleine dieren zorgen voor een onaangenaam gevoel in de bek. Zo leert een jonge hond of kat soms snel dat een kikker geen lekker hapje is.
Vergeleken met echt giftige kikkersoorten, zoals de pijlgifkikkers uit Midden- en Zuid-Amerika, stelt het gif van de bruine kikker weinig voor. Een pijlgifkikker kan dodelijk zijn voor mensen; de bruine kikker die je in een Nederlandse of Belgische tuin tegenkomt, is dat absoluut niet.
Is de bruine kikker gevaarlijk voor je hond of kat?
Dit is waarschijnlijk de vraag die de meeste mensen stellen als ze zoeken naar “bruine kikker giftig”. Het antwoord is: het valt mee, maar let er wel op. Als een hond of kat een bruine kikker in zijn bek neemt, kan dat leiden tot:
- Kwijlen of schuim op de bek
- Schudden met het hoofd
- Kokhalzen of misselijkheid
- Een nare smaak waardoor het dier de kikker snel loslaat
Deze reacties zijn onprettig, maar in de meeste gevallen tijdelijk en niet gevaarlijk. Spoel de bek van je dier eventueel door met wat water. Houd je dier daarna een halfuur in de gaten. Verdwijnen de symptomen snel, dan is er geen reden tot paniek. Blijven klachten aanhouden of wordt het dier echt ziek, dan is een bezoek aan de dierenarts verstandig.
Padden, zoals de gewone pad (Bufo bufo), hebben wel stevigere gifklieren dan kikkers en kunnen bij honden soms ernstiger klachten veroorzaken. Verwar een pad dus niet met een bruine kikker. De bruine kikker heeft een gladde huid en langere achterpoten; de pad is bobbelig en plomp.
Bruine kikker giftig voor mensen? Niet van toepassing
Voor mensen is de bruine kikker volledig onschadelijk. Je kunt hem oppakken zonder gevaar. Wel is het verstandig om daarna je handen te wassen, niet vanwege het gif, maar omdat kikkers bacteriën kunnen dragen zoals Salmonella. Dat geldt overigens voor vrijwel alle amfibieën en reptielen. Raak je ogen, neus of mond niet aan voordat je je handen hebt gewassen.
Kinderen die in de tuin spelen en een kikker aanraken, lopen dus geen enkel risico van het “gif” zelf. De handen wassen achteraf is genoeg voorzorgsmaatregel.
Waarom heeft de bruine kikker dit gif eigenlijk?
Het milde gif is een evolutionair voordeel. De bruine kikker is klein en kwetsbaar, en heeft weinig andere manieren om zich te verdedigen. Hij kan niet bijten, steken of hard weglopen. De giftige huidafscheiding geeft hem net dat kleine voordeel waardoor roofdieren twee keer nadenken. Tegelijk is het gif zwak genoeg om andere dieren niet echt te schaden, wat zijn eigen overleving helpt: dieren die hem eenmaal hebben geprobeerd, leren hem te vermijden zonder dood te gaan aan de ervaring.
Kortom: de bruine kikker is giftig in de strikte zin van het woord, maar alleen op een heel bescheiden manier. Voor mensen vormt hij geen enkel risico. Honden en katten die er een beetje aan knabbelen, hebben even een vieze smaak in de bek, maar herstellen normaal gesproken snel. Geef hem zijn plekje in de tuin; hij eet er slakken en insecten voor terug.
